Advertisement

All Kalam In Marathi PDF Download | Kalam 1 To 395 | भारतीय राज्यघटनेतील कलम 1 ते 395 पर्यंत च्या सर्व कलमांची माहिती जाणून घ्या

All Kalam In Marathi PDF Download
Table of Contents

All Kalam In Marathi PDF Download:- Article 1 to 395 Marathi pdf download:- There are total 395 articles in the constitution of India. The constitution of India is more comprehensive and specific than any other country. Competitive exams MPSC, UPSC, Talathi gram sevak recruitment [Identify the article in the exams or what is the 100th period, 324 kalam in Marathi. In today’s post we will see the list of Sections 1 to 395 in Marathi for the complete section 1 to 395 study is necessary to prepare for such potential questions.

All Kalam In Marathi PDF Download

कलम 1 ते 395 मराठी pdf download: – भारताच्या राज्य घटनेमध्ये एकूण 395 कलमे आहेत.इतर कोणत्याही देशापेक्षा भारताची राज्यघटना जास्त व्यापक आणि वैशीष्टपुर्ण आहे.स्पर्धा परीक्षा MPSC, UPSC, तलाठी ग्रामसेवक अशा भरती [परीक्षांमध्ये कलम ओळखा किंवा १०० वे काळं कोणते असे प्रश्न विचारले जातात. All Kalam In Marathi PDF Download अशा संभाव्य प्रश्नांची तयारी करण्यासाठी संपूर्ण कलम 1 ते 395 अभ्यासाने आवश्यक आहे या साठी आजच्या या पोस्ट मध्ये आपण कलम 1 ते 395 मराठी यादी पाहुयात.

Read More:- Kal Ani Kalache Prakar PDF Download | काळ आणि काळाचे प्रकाराची संपूर्ण माहिती जाणून घ्या

What Is A kalam/Articles | कलम म्हणजे काय?

What Is A kalam/Articles | कलम म्हणजे काय? :- भारतीय राज्यघटनेत एकूण 395 कलमे आहेत. हे कलम 22 भाग आणि 8 परिशिष्ट मध्ये विभागलेले आहेत. संविधानाच्या पहिल्या भागात प्रस्तावना समाविष्ट आहे, जी भारतीय राज्याची मूलभूत तत्त्वे आणि मूल्ये ठरवते. उर्वरित भाग नागरिकत्व, मूलभूत अधिकार, सरकारची रचना, न्यायव्यवस्था आणि अर्थव्यवस्था यासह विविध विषयांशी संबंधित आहेत.

Read More:- All Indian Important Dynasties And Their Founders PDF Download | भारतातील सर्व महत्वाचे राजघराणे आणि त्यांचे संस्थापक ह्यांची संपूर्ण माहिती

भारतीय राज्यघटनेतील काही महत्त्वाची कलमे | Some Important Articles Of Indian Constitution

  • कलम 14: कायद्यासमोर समानतेची हमी देते
  • कलम 15: धर्म, वंश, जात, लिंग किंवा जन्मस्थान या आधारावर भेदभाव करण्यास मनाई करते
  • कलम 16: रोजगारातील संधीच्या समानतेची हमी देते
  • कलम 19: भाषण स्वातंत्र्य, संमेलन आणि संघटना यासह सहा मूलभूत अधिकारांची हमी देते
  • कलम २१: जगण्याच्या अधिकाराचे आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्याचे रक्षण करते
  • कलम 32: मूलभूत अधिकारांच्या अंमलबजावणीसाठी सर्वोच्च न्यायालयात जाण्याचा अधिकार प्रदान करते
  • कलम 356: राष्ट्रपतींना राज्यात राष्ट्रपती राजवट घोषित करण्याची परवानगी देते
  • कलम 39: राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे ठरवते, जी सरकारसाठी बंधनकारक नसलेली परंतु महत्त्वाकांक्षी उद्दिष्टे आहेत.
  • कलम ३९५: घटनादुरुस्तीची तरतूद

भारतीय राज्यघटना हा एक जिवंत दस्तऐवज आहे ज्यामध्ये 1950 मध्ये स्वीकारल्यापासून अनेक वेळा दुरुस्त्या करण्यात आल्या आहेत. या सुधारणा भारतीय लोकांच्या बदलत्या गरजा आणि आकांक्षा प्रतिबिंबित करण्यासाठी केल्या गेल्या आहेत.

Read More:- Dams In Maharashtra PDF Download | महाराष्ट्र मधील महत्वाची धरणे आणि त्यांचे जिल्हे ह्यांची संपूर्ण माहिती जाणून घ्या

कलम 1 ते 395 मराठी लिस्ट | All Kalam

  • भारतीय राज्य घटनेच्या संपूर्ण कलमांची यादी PDF तुम्ही आमच्या वेबसाईट वरून खाली दिलेल्या डाउनलोड लिंक वर क्लिक करून डाउनलोड करू शकता.

खालील यादी मध्ये कलम १ ते 395मधील ही महत्वाची कलमे आहेत त्या बद्दल माहिती दिलेली आहे.

भाग – I संघराज्य व त्यांचे राज्य क्षेत्र | PART I: THE UNION AND ITS TERRITORY

कलम कलमांची तरतूद
कलम 1संघाचे नाव आणि प्रदेश.
कलम 2नवीन राज्यांची निर्मिती आणि क्षेत्र, सीमा किंवा विद्यमान राज्यांची नावे बदलणे
कलम 2A[रद्द केले.]
कलम 3नवीन राज्यांची निर्मिती आणि विद्यमान राज्यांची क्षेत्रे, सीमा किंवा नावे बदलणे.
कलम 4पहिल्या आणि चौथ्या अनुसूची आणि पूरक, आनुषंगिक आणि परिणामी बाबींमध्ये सुधारणा करण्यासाठी तरतूद करण्यासाठी अनुच्छेद 2 आणि 3 अंतर्गत बनवलेले कायदे.

भाग – 2 नागरिकत्व कलम 5 ते 11 | PART II: CITIZENSHIP

कलमकलमांची तरतूद
कलम 5संविधानाच्या प्रारंभाच्या वेळी नागरिकत्व.
कलम 6पाकिस्तानमधून भारतात स्थलांतरित झालेल्या विशिष्ट व्यक्तींच्या नागरिकत्वाचे अधिकार.
कलम 7ठराविक स्थलांतरितांचे पाकिस्तानातील नागरिकत्वाचे अधिकार.
कलम 8भारताबाहेर राहणाऱ्या भारतीय वंशाच्या विशिष्ट व्यक्तींचे नागरिकत्वाचे अधिकार.
कलम 9स्वेच्छेने परदेशी राज्याचे नागरिकत्व प्राप्त करणार्‍या व्यक्तींनी नागरिक होऊ नये.
कलम 10नागरिकत्वाच्या अधिकारांचे सातत्य.
कलम 11नागरिकत्वाच्या अधिकाराचे कायद्याने नियमन करण्यासाठी संसद.

भाग – 3 मूलभूत अधिकार कलम 12 ते 35 | PART III : FUNDAMENTAL RIGHTS

कलमकलमांची तरतूद
सामान्य
कलम 12व्याख्या.
कलम 13मूलभूत अधिकारांशी विसंगत किंवा त्यांचा अवमान करणारे कायदे.
समानतेचा अधिकार
कलम 14कायद्यासमोर समानता.
कलम 15धर्म, वंश, जात, लिंग किंवा जन्मस्थान या आधारावर भेदभाव करण्यास मनाई.
कलम 16सार्वजनिक रोजगाराच्या बाबतीत संधीची समानता.
कलम 17अस्पृश्यता निर्मूलन.
कलम 18पदव्या रद्द करणे.
स्वातंत्र्याचा अधिकार
कलम 19अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य इत्यादींबाबत काही अधिकारांचे संरक्षण.
कलम 20गुन्ह्यांसाठी दोषी ठरवल्याबद्दल संरक्षण.
कलम 21जीवन आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्याचे संरक्षण.
कलम 21Aशिक्षणाचा अधिकार
कलम 22काही प्रकरणांमध्ये अटक आणि अटकेपासून संरक्षण.
शोषणाविरुद्ध हक्क
कलम 23माणसांच्या वाहतुकीवर बंदी घालणे आणि सक्तीचे काम करणे.
कलम 24कारखान्यांमध्ये मुलांना कामावर ठेवण्यास मनाई.
धर्म स्वातंत्र्याचा अधिकार
कलम 25विवेकाचे स्वातंत्र्य आणि मुक्त व्यवसाय, धर्माचा आचरण आणि प्रचार.
कलम 26धार्मिक व्यवहारांचे व्यवस्थापन करण्याचे स्वातंत्र्य.
कलम 27कोणत्याही विशिष्ट धर्माच्या संवर्धनासाठी कर भरण्याचे स्वातंत्र्य.
कलम 28विशिष्ट शैक्षणिक संस्थांमध्ये धार्मिक सूचना किंवा धार्मिक उपासनेला उपस्थित राहण्याचे स्वातंत्र्य.
सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्क
कलम 29अल्पसंख्याकांच्या हिताचे संरक्षण.
कलम 30अल्पसंख्याकांना शैक्षणिक संस्था स्थापन करण्याचा आणि त्यांचे प्रशासन करण्याचा अधिकार.
कलम 31[रद्द केले.]
काही कायद्यांची बचत
कलम 31Aइस्टेट इत्यादि संपादनासाठी प्रदान करणार्‍या कायद्यांची बचत.
कलम 31Bकाही कायदे आणि नियमांचे प्रमाणीकरण.
कलम 31Cकाही निर्देशात्मक तत्त्वांवर परिणाम करणारे कायद्यांची बचत.
कलम 31D[रद्द केले.]
घटनात्मक उपायांचा अधिकार
कलम 32या भागाद्वारे प्रदान केलेल्या अधिकारांच्या अंमलबजावणीसाठी
कलम 32A[रद्द केले.]
कलम 33या भागाने फौजांना दिलेल्या अर्जात दिलेले अधिकार सुधारण्याचा संसदेचा अधिकार इ.
कलम 34कोणत्याही क्षेत्रात मार्शल लॉ लागू असताना या भागाद्वारे प्रदान केलेल्या अधिकारांवर निर्बंध.
कलम 35या भागाच्या तरतुदी लागू करण्यासाठी कायदे.

Read more:- भारतीय वृत्तपत्रे आणि संपादकांची संपूर्ण माहिती PDF Download

भाग – 4 मार्गदर्शक तत्वे कलम 36 ते 51 | PART IV: DIRECTIVE PRINCIPLES OF STATE POLICY

कलमकलमांची तरतूद
कलम 36व्याख्या.
कलम 37या भागामध्ये समाविष्ट असलेल्या तत्त्वांचा वापर.
कलम 38लोकांच्या कल्याणासाठी सामाजिक व्यवस्था सुरक्षित करण्यासाठी राज्य.
कलम 39धोरणाची काही तत्त्वे राज्याने पाळली पाहिजेत.
कलम 39Aसमान न्याय आणि मोफत कायदेशीर मदत.
कलम 40ग्रामपंचायतींची संघटना.
कलम 41काही प्रकरणांमध्ये काम करण्याचा, शिक्षणाचा आणि सार्वजनिक मदतीचा अधिकार.
कलम 42कामाच्या न्याय्य आणि मानवी परिस्थितीसाठी आणि मातृत्व आरामासाठी तरतूद.
कलम 43कामगारांसाठी राहण्याची मजुरी इ.
कलम 43Aउद्योगांच्या व्यवस्थापनात कामगारांचा सहभाग.
कलम 43Bसहकारी संस्थांना प्रोत्साहन.
कलम 44नागरिकांसाठी समान नागरी संहिता.
कलम 45मुलांसाठी मोफत आणि सक्तीच्या शिक्षणाची तरतूद.
कलम 46अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती आणि इतर दुर्बल घटकांच्या शैक्षणिक आणि आर्थिक हितसंबंधांना प्रोत्साहन.
कलम 47पोषण आणि जीवनमानाचा स्तर उंचावणे आणि सार्वजनिक आरोग्य सुधारणे हे राज्याचे कर्तव्य आहे.
कलम 48कृषी आणि पशुपालन संघटना.
कलम 48Aपर्यावरणाचे संरक्षण आणि सुधारणा आणि जंगले आणि वन्यजीवांचे संरक्षण.
कलम 49स्मारके आणि ठिकाणे आणि राष्ट्रीय महत्त्वाच्या वस्तूंचे संरक्षण.
कलम 50न्यायपालिका कार्यकारिणीपासून वेगळे करणे.
कलम 51आंतरराष्ट्रीय शांतता आणि सुरक्षिततेला प्रोत्साहन.

Read more:-  All Top Forts Of Maharashtra PDF Download | महाराष्ट्रातील सर्व गडकिल्यांची संपूर्ण माहिती जाणून घ्या

भाग IVA: मूलभूत कर्तव्ये | PART IVA: FUNDAMENTAL DUTIES

कलम कलमांची तरतूद
51A मूलभूत कर्तव्ये

भाग V: केंद्र सरकार कलम 52 ते 151 | PART V: THE UNION

CHAPTER I: THE EXECUTIVE

कलम कलमांची तरतूद
कलम 52भारताचे राष्ट्रपती.
कलम 53युनियनची कार्यकारी शक्ती.
कलम 54राष्ट्रपतीची निवडणूक.
कलम 55राष्ट्रपती निवडीची पद्धत.
कलम 56राष्ट्रपती पदाचा कार्यकाळ.
कलम 57फेरनिवडणुकीसाठी पात्रता.
कलम 58राष्ट्रपती म्हणून निवडीसाठी पात्रता.
कलम 59राष्ट्रपती कार्यालयाच्या अटी.
कलम 60राष्ट्रपतींनी दिलेली शपथ किंवा प्रतिज्ञा.
कलम 61 राष्ट्रपतींच्या महाभियोगाची प्रक्रिया.
कलम 62राष्ट्रपती पदावरील रिक्त जागा भरण्यासाठी निवडणूक घेण्याची वेळ आणि प्रासंगिक रिक्त जागा भरण्यासाठी निवडलेल्या व्यक्तीच्या पदाचा कालावधी.
कलम 63भारताचे उपराष्ट्रपती.
कलम 64उपराष्ट्रपती राज्यांच्या परिषदेचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतील.
कलम 65उपराष्ट्रपतीने अध्यक्ष म्हणून काम करणे किंवा कार्यालयातील प्रासंगिक रिक्त पदांवर किंवा अध्यक्षांच्या अनुपस्थितीत त्यांची कार्ये पार पाडणे.
कलम 66उपराष्ट्रपतीची निवडणूक.
कलम 67उपराष्ट्रपती पदाचा कार्यकाळ.
कलम 68उपाध्यक्षांच्या पदावरील रिक्त जागा भरण्यासाठी निवडणूक घेण्याची वेळ आणि आकस्मिक रिक्त जागा भरण्यासाठी निवडलेल्या व्यक्तीच्या पदाचा कालावधी.
कलम 69उपराष्ट्रपतींनी दिलेली शपथ किंवा प्रतिज्ञा.
कलम
70
इतर आकस्मिक परिस्थितीत राष्ट्रपतींचे कार्य पार पाडणे.
कलम
71
राष्ट्रपती किंवा उपराष्ट्रपतींच्या निवडणुकीशी संबंधित किंवा संबंधित बाबी.
कलम
72
माफी इ. मंजूर करण्याचा आणि काही प्रकरणांमध्ये शिक्षा निलंबित, माफी किंवा कमी करण्याचा राष्ट्रपतींचा अधिकार.
कलम
73
संघाच्या कार्यकारी अधिकाराची व्याप्ती.
मंत्री परिषद
कलम
74
राष्ट्रपतींना मदत आणि सल्ला देण्यासाठी मंत्री परिषद.
कलम
75
मंत्री म्हणून इतर तरतुदी.
भारतासाठी अॅटर्नी-जनरल
कलम
76
भारतासाठी ऍटर्नी-जनरल.
सरकारी कामकाजाचे आचरण
कलम 77भारत सरकारच्या व्यवसायाचे आचरण.
कलम
78
राष्ट्रपतींना माहिती देणे इ. संदर्भात पंतप्रधानांची कर्तव्ये.

Read More:- Best Books For Gram Sevak Books PDF Download | ग्रामसेवक भरती साठी सर्वोत्तम पुस्तकांची यादी

All Kalam In Marathi PDF Download | CHAPTER II: PARLIAMENT

कलमकलमांची तरतूद
सामान्य
कलम 79संसदेची घटना.
कलम 80राज्यांच्या परिषदेची रचना.
कलम 81लोकसभेच्या सभागृहाची रचना परिभाषित करते.
कलम 82प्रत्येक जनगणनेनंतर फेरबदल.
कलम 83संसदेच्या सभागृहांचा कालावधी.
कलम 84संसद सदस्यत्वासाठी पात्रता.
कलम 85संसदेची सत्रे, स्थगिती आणि विसर्जन.
कलम 86सभांना संबोधित करण्याचा आणि संदेश पाठविण्याचा राष्ट्रपतींचा अधिकार.
कलम 87राष्ट्रपतींचे विशेष अभिभाषण.
कलम 88मंत्री आणि ऍटर्नी जनरल यांचे हक्क
संसदेचे अधिकारी
कलम 89राज्यांच्या परिषदेचे अध्यक्ष आणि उपाध्यक्ष.
कलम 90उपसभापतीच्या पदावरून रजा आणि राजीनामा, आणि काढून टाकणे.
कलम 91उपसभापती किंवा इतर व्यक्तीच्या कार्यालयाची कर्तव्ये पार पाडण्याचा किंवा अध्यक्ष म्हणून काम करण्याचा अधिकार.
कलम 92अध्यक्ष किंवा उपसभापती यांना पदावरून दूर करण्याचा ठराव विचाराधीन असताना अध्यक्षपदी राहू नयेत.
कलम 93लोकसभेचे अध्यक्ष आणि उपसभापती.
कलम 94सभापती आणि उपसभापती यांच्या कार्यालयातून रजा आणि राजीनामा, आणि काढून टाकणे.
कलम 95डेप्युटी स्पीकर किंवा इतर व्यक्तीला सभापतीच्या कार्यालयाची कर्तव्ये पार पाडण्याचा किंवा अध्यक्ष म्हणून काम करण्याचा अधिकार.
कलम 96सभापती किंवा उपसभापती यांना पदावरून दूर करण्याचा ठराव विचाराधीन असताना अध्यक्षपदी राहू नये.
कलम 97अध्यक्ष व उपसभापती व सभापती व उपसभापती यांचे वेतन व भत्ते.
कलम 98संसदेचे सचिवालय.
व्यवसायाचे आचरण
कलम 99सदस्यांनी दिलेली शपथ किंवा प्रतिज्ञा.
कलम 100सदनांमध्ये मतदान, रिक्त पदे आणि कोरम असूनही कार्य करण्याचे सभागृहांचे अधिकार.
सदस्यांची अपात्रता
कलम 101जागांची सुट्टी.
कलम 102सदस्यत्वासाठी अपात्रता.
कलम 103सदस्यांच्या अपात्रतेच्या प्रश्नांवर निर्णय.
कलम 104अनुच्छेद 99 अंतर्गत शपथ घेण्यापूर्वी किंवा प्रतिज्ञा करण्यापूर्वी किंवा पात्र नसताना किंवा अपात्र असताना बसून मतदान केल्याबद्दल दंड.
संसद आणि त्याचे सदस्य यांचे अधिकार, विशेषाधिकार आणि प्रतिकारशक्ती
कलम 105संसदेच्या सभागृहांचे आणि सदस्यांचे आणि समित्यांचे अधिकार, विशेषाधिकार इ.
कलम 106सदस्यांचे वेतन आणि भत्ते.
विधान प्रक्रिया
कलम 107विधेयके सादर करणे आणि पारित करणे यासंबंधीच्या तरतुदी.
कलम 108काही प्रकरणांमध्ये दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक.
कलम 109मनी बिलांच्या संदर्भात विशेष प्रक्रिया.
कलम 110“मनी बिले” ची व्याख्या.
कलम 111विधेयकांना संमती.
आर्थिक बाबींमध्ये प्रक्रिया
कलम 112वार्षिक आर्थिक विवरण.
कलम 113अंदाजांच्या संदर्भात संसदेतील कार्यपद्धती.
कलम 114विनियोग विधेयके.
कलम 115पूरक, अतिरिक्त किंवा जादा अनुदान.
कलम 116खात्यावर मते, क्रेडिटची मते आणि अपवादात्मक अनुदान.
कलम 117आर्थिक विधेयकांबाबत विशेष तरतुदी.
प्रक्रिया सर्वसाधारणपणे
कलम 118प्रक्रियेचे नियम.
कलम 119आर्थिक व्यवसायाच्या संबंधात संसदेत प्रक्रियेच्या कायद्याद्वारे नियमन.
कलम 120संसदेत वापरावयाच्या भाषा.
कलम 121संसदेत चर्चेवर निर्बंध.
कलम 122न्यायालये संसदेच्या कामकाजाची चौकशी करू नयेत.

Read More:- All ZP Maharashtra Required Document Lists 2023 | जिल्हा परीषद भरती साठी लागणारे आवश्यक कागदपत्रांची यादी

CHAPTER III: LEGISLATIVE POWERS OF THE PRESIDENT

कलम कलमाची तरतूद
कलम 123संसदेच्या सुट्टीच्या वेळी अध्यादेश जारी करण्याचा राष्ट्रपतींचा अधिकार.

CHAPTER IV: THE UNION JUDICIARY

कलम कलमांची तरतूद
कलम 124सर्वोच्च न्यायालयाची स्थापना आणि घटना.
कलम 124Aराष्ट्रीय न्यायिक नियुक्ती आयोग. (सर्वोच्च न्यायालयाने असंवैधानिक घोषित केले, परंतु संसदेने रद्द केले नाही)
कलम 124Bआयोगाची कार्ये.
कलम 124Cकायदा करण्याचा संसदेचा अधिकार.
कलम 125न्यायाधीशांचे वेतन, इ.
कलम 126कार्यवाहक सरन्यायाधीशांची नियुक्ती.
कलम 127तदर्थ न्यायाधीशांची नियुक्ती.
कलम 128सर्वोच्च न्यायालयाच्या बैठकींना निवृत्त न्यायाधीशांची उपस्थिती.
कलम 129सर्वोच्च न्यायालय हे रेकॉर्डचे न्यायालय असेल.
कलम 130सर्वोच्च न्यायालयाची जागा.
कलम 131सर्वोच्च न्यायालयाचे मूळ अधिकार क्षेत्र.
कलम 131A[रद्द केले.]
कलम 132काही प्रकरणांमध्ये उच्च न्यायालयांकडील अपीलांमध्ये सर्वोच्च न्यायालयाचे अपील अधिकार क्षेत्र.
कलम 133दिवाणी प्रकरणांच्या संदर्भात उच्च न्यायालयातील अपीलांमध्ये सर्वोच्च न्यायालयाचे अपीलीय अधिकार क्षेत्र.
कलम 134फौजदारी प्रकरणांबाबत सर्वोच्च न्यायालयाचे अपीलीय अधिकार क्षेत्र.
कलम 134Aसर्वोच्च न्यायालयात अपील करण्यासाठी प्रमाणपत्र.
कलम 135फेडरल कोर्टाचे अधिकार क्षेत्र आणि अधिकार विद्यमान कायद्यानुसार सर्वोच्च न्यायालयाद्वारे वापरता येतील.
कलम 136सर्वोच्च न्यायालयात अपील करण्यासाठी विशेष रजा.
कलम 137सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयांचे किंवा आदेशांचे पुनरावलोकन.
कलम 138सर्वोच्च न्यायालयाच्या अधिकारक्षेत्रात वाढ.
कलम 139सर्वोच्च न्यायालयाला काही रिट जारी करण्याचा अधिकार प्रदान करणे.
कलम 139Aकाही प्रकरणांचे हस्तांतरण.
कलम 140सर्वोच्च न्यायालयाचे सहायक अधिकार.
कलम 141सर्वोच्च न्यायालयाने घोषित केलेला कायदा सर्व न्यायालयांसाठी बंधनकारक आहे.
कलम 142सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशांची आणि आदेशांची अंमलबजावणी आणि शोध इ.चे आदेश.
कलम 143सर्वोच्च न्यायालयाचा सल्ला घेण्याचा राष्ट्रपतींचा अधिकार.
कलम 144नागरी आणि न्यायिक अधिकारी सर्वोच्च न्यायालयाच्या मदतीसाठी कार्य करतात.
कलम 144A[रद्द केले.]
कलम 145न्यायालयाचे नियम, इ.
कलम 146अधिकारी आणि सेवक आणि सर्वोच्च न्यायालयाचा खर्च.
कलम 147व्याख्या.

CHAPTER V: COMPTROLLER AND AUDITOR-GENERAL OF INDIA

कलमकलमांची तरतूद
कलम 148भारताचे नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक.
कलम 149नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षकांची कर्तव्ये आणि अधिकार.
कलम 150केंद्र आणि राज्यांच्या खात्यांचे स्वरूप.
कलम 151लेखापरीक्षण अहवाल.

भाग VI: राज्ये | PART VI: THE STATES

कलम कलमांची तरतूद
कलम 152व्याख्या

Read More:- 300+ GK Questions In Marathi PDF Download | सामान्य ज्ञान प्रश्न आणि त्यांच्या उत्तरांची संपूर्ण माहिती जाणून घ्या

CHAPTER I: GENERAL | All Kalam In Marathi PDF Download

कलमकलमांची तरतूद
राज्यपाल
कलम 153राज्यांचे राज्यपाल.
कलम 154राज्याची कार्यकारी शक्ती.
कलम 155राज्यपालांची नियुक्ती.
कलम 156राज्यपाल पदाचा कार्यकाळ.
कलम 157राज्यपाल म्हणून नियुक्तीसाठी पात्रता.
कलम 158राज्यपाल कार्यालयाच्या अटी
कलम 159राज्यपालांनी दिलेली शपथ किंवा प्रतिज्ञा.
कलम 160काही आकस्मिक परिस्थितीत राज्यपालांच्या कार्यांचे निर्वाह.
कलम 161माफी इ. मंजूर करण्याचा आणि काही प्रकरणांमध्ये शिक्षा निलंबित, माफी किंवा कमी करण्याचा राज्यपालाचा अधिकार.
कलम 162राज्याच्या कार्यकारी अधिकाराची व्याप्ती.
मंत्री परिषद
कलम 163राज्यपालांना मदत आणि सल्ला देण्यासाठी मंत्री परिषद.
164मंत्री म्हणून इतर तरतुदी.
राज्याचे महाधिवक्ता
कलम 165राज्यासाठी महाधिवक्ता.
सरकारी कामकाजाचे आचरण
कलम 166राज्य सरकारच्या कामकाजाचे आचरण.
कलम 167मुख्यमंत्र्यांची कर्तव्ये राज्यपालांना माहिती देणे इ.

All Kalam In Marathi PDF Download | CHAPTER II: THE EXECUTIVE | कार्यकारी

कलमकलमांची तरतूद
सामान्य
कलम 168राज्यांमधील विधानमंडळांची घटना.
कलम 169राज्यांमधील विधान परिषद रद्द करणे किंवा निर्माण करणे.
कलम 170विधानसभेची रचना.
कलम 171विधान परिषदांची रचना.
कलम 172राज्य विधानमंडळांचा कालावधी.
कलम 173राज्य विधानमंडळाच्या सदस्यत्वासाठी पात्रता.
कलम 174राज्य विधानमंडळाची सत्रे, स्थगिती आणि विसर्जन.
कलम 175सभागृह किंवा सभागृहांना संबोधित करण्याचा आणि संदेश पाठविण्याचा राज्यपालांचा अधिकार.
कलम 176राज्यपालांचे विशेष अभिभाषण.
कलम 177सदनांच्या संदर्भात मंत्री आणि महाधिवक्ता-जनरल यांचे अधिकार.
राज्य विधिमंडळाचे अधिकारी
कलम 178विधानसभेचे अध्यक्ष आणि उपसभापती.
कलम 179सभापती आणि उपसभापतींच्या कार्यालयातून रजा आणि राजीनामा, आणि काढून टाकणे.
कलम 180डेप्युटी स्पीकर किंवा इतर व्यक्तीला सभापतीच्या कार्यालयाची कर्तव्ये पार पाडण्याचा किंवा अध्यक्ष म्हणून काम करण्याचा अधिकार.
कलम 181सभापती किंवा उपसभापती यांना पदावरून दूर करण्याचा ठराव विचाराधीन असताना अध्यक्षपदी राहू नये.
कलम 182विधानपरिषदेचे अध्यक्ष आणि उपसभापती.
कलम 183चेअरमन आणि डेप्युटी चेअरमन यांच्या कार्यालयांची रजा आणि राजीनामा, आणि काढून टाकणे.
कलम 184उपसभापती किंवा इतर व्यक्तीचे कार्यालयातील कर्तव्ये पार पाडण्यासाठी किंवा अध्यक्ष म्हणून काम करण्याचा अधिकार.
कलम 185अध्यक्ष किंवा उपसभापती यांना पदावरून दूर करण्याचा ठराव विचाराधीन असताना अध्यक्षपदी राहू नये.
कलम 186सभापती व उपसभापती व सभापती व उपसभापती यांचे वेतन व भत्ते.
कलम 187राज्य विधानमंडळाचे सचिवालय.
व्यवसायाचे आचरण
कलम 188सदस्यांनी दिलेली शपथ किंवा प्रतिज्ञा.
कलम 189सदनांमध्ये मतदान, रिक्त पदे आणि कोरम असूनही कार्य करण्याचे सभागृहांचे अधिकार.
सदस्यांची अपात्रता
कलम 190जागांची सुट्टी.
कलम १९१सदस्यत्वासाठी अपात्रता.
कलम 192सदस्यांच्या अपात्रतेच्या प्रश्नांवर निर्णय.
कलम 193अनुच्छेद 188 अन्वये शपथ घेण्यापूर्वी किंवा प्रतिज्ञा करण्यापूर्वी किंवा पात्र नसताना किंवा अपात्र झाल्यावर बसून मतदान केल्याबद्दल दंड.
राज्य विधानसभा आणि त्यांच्या सदस्यांचे अधिकार, विशेषाधिकार आणि प्रतिकारशक्ती
कलम 194विधिमंडळांच्या सभागृहांचे आणि सदस्यांचे आणि समित्यांचे अधिकार, विशेषाधिकार इ.
कलम 195सदस्यांचे वेतन आणि भत्ते.
विधान प्रक्रिया
कलम 196विधेयके सादर करणे आणि पारित करणे यासंबंधीच्या तरतुदी.
कलम 197मुद्रा विधेयकांव्यतिरिक्त इतर विधेयकांबाबत विधान परिषदेच्या अधिकारांवर निर्बंध.
कलम 198मनी बिलांच्या संदर्भात विशेष प्रक्रिया.
कलम 199“मनी बिल्स” ची व्याख्या.
कलम 200बिलांना संमती.
कलम 201विधेयके विचारार्थ राखीव.

CHAPTER III: THE STATE LEGISLATURE | राज्य विधानमंडळ

कलमकलमांची तरतूद
सामान्य
कलम 168राज्यांमधील विधानमंडळांची घटना.
कलम 169राज्यांमधील विधान परिषद रद्द करणे किंवा निर्माण करणे.
कलम 170विधानसभेची रचना.
कलम 171विधान परिषदांची रचना.
कलम 172राज्य विधानमंडळांचा कालावधी.
कलम 173राज्य विधानमंडळाच्या सदस्यत्वासाठी पात्रता.
कलम 174राज्य विधानमंडळाची सत्रे, स्थगिती आणि विसर्जन.
कलम 175सभागृह किंवा सभागृहांना संबोधित करण्याचा आणि संदेश पाठविण्याचा राज्यपालांचा अधिकार.
कलम 176राज्यपालांचे विशेष अभिभाषण.
कलम 177सदनांच्या संदर्भात मंत्री आणि महाधिवक्ता-जनरल यांचे अधिकार.
राज्य विधिमंडळाचे अधिकारी
कलम 178विधानसभेचे अध्यक्ष आणि उपसभापती.
कलम 179सभापती आणि उपसभापतींच्या कार्यालयातून रजा आणि राजीनामा, आणि काढून टाकणे.
कलम 180डेप्युटी स्पीकर किंवा इतर व्यक्तीला सभापतीच्या कार्यालयाची कर्तव्ये पार पाडण्याचा किंवा अध्यक्ष म्हणून काम करण्याचा अधिकार.
कलम 181सभापती किंवा उपसभापती यांना पदावरून दूर करण्याचा ठराव विचाराधीन असताना अध्यक्षपदी राहू नये.
कलम 182विधानपरिषदेचे अध्यक्ष आणि उपसभापती.
कलम 183चेअरमन आणि डेप्युटी चेअरमन यांच्या कार्यालयांची रजा आणि राजीनामा, आणि काढून टाकणे.
कलम 184उपसभापती किंवा इतर व्यक्तीचे कार्यालयातील कर्तव्ये पार पाडण्यासाठी किंवा अध्यक्ष म्हणून काम करण्याचा अधिकार.
कलम 185अध्यक्ष किंवा उपसभापती यांना पदावरून दूर करण्याचा ठराव विचाराधीन असताना अध्यक्षपदी राहू नये.
कलम 186सभापती व उपसभापती व सभापती व उपसभापती यांचे वेतन व भत्ते.
कलम 187राज्य विधानमंडळाचे सचिवालय.
व्यवसायाचे आचरण
कलम 188सदस्यांनी दिलेली शपथ किंवा प्रतिज्ञा.
कलम 189सदनांमध्ये मतदान, रिक्त पदे आणि कोरम असूनही कार्य करण्याचे सभागृहांचे अधिकार.
सदस्यांची अपात्रता
कलम 190रिक्त जागा
कलम 191सदस्यत्वासाठी अपात्रता.
कलम 192सदस्यांच्या अपात्रतेच्या प्रश्नांवर निर्णय.
कलम 193अनुच्छेद 188 अन्वये शपथ घेण्यापूर्वी किंवा प्रतिज्ञा करण्यापूर्वी किंवा पात्र नसताना किंवा अपात्र झाल्यावर बसून मतदान केल्याबद्दल दंड.
राज्य विधानसभा आणि त्यांच्या सदस्यांचे अधिकार, विशेषाधिकार आणि प्रतिकारशक्ती
कलम 194विधिमंडळांच्या सभागृहांचे आणि सदस्यांचे आणि समित्यांचे अधिकार, विशेषाधिकार इ.
कलम 195सदस्यांचे वेतन आणि भत्ते.
विधान प्रक्रिया
कलम 196विधेयके सादर करणे आणि पारित करणे यासंबंधीच्या तरतुदी.
कलम 197मुद्रा विधेयकांव्यतिरिक्त इतर विधेयकांबाबत विधान परिषदेच्या अधिकारांवर निर्बंध.
कलम 198मनी बिलांच्या संदर्भात विशेष प्रक्रिया.
कलम 199“मनी बिल्स” ची व्याख्या.
कलम 200बिलांना संमती.
कलम 201विधेयके विचारार्थ राखीव.
आर्थिक बाबींमध्ये प्रक्रिया
कलम 202वार्षिक आर्थिक विवरण.
कलम 203अंदाजांच्या संदर्भात विधिमंडळातील कार्यपद्धती.
कलम 204विनियोग विधेयके.
कलम 205पूरक, अतिरिक्त किंवा जादा अनुदान.
कलम 206खात्यावर मते, क्रेडिटची मते आणि अपवादात्मक अनुदान.
कलम 207आर्थिक विधेयकांबाबत विशेष तरतुदी.
प्रक्रिया सर्वसाधारणपणे
कलम 208प्रक्रियेचे नियम.
कलम 209आर्थिक व्यवसायाच्या संबंधात राज्याच्या विधानमंडळातील प्रक्रियेच्या कायद्याद्वारे नियमन.
कलम 210विधिमंडळात वापरायची भाषा.
कलम 211विधिमंडळात चर्चेवर निर्बंध.
कलम 212न्यायालये विधिमंडळाच्या कामकाजाची चौकशी करू नयेत.

CHAPTER IV : LEGISLATIVE POWER OF THE GOVERNOR | राज्यपालांचे वैधानिक अधिकार

कलम कलमांची तरतूद
कलम 213विधिमंडळाच्या सुट्टीच्या वेळी अध्यादेश जारी करण्याचा राज्यपालाचा अधिकार.

CHAPTER V: THE HIGH COURTS IN THE STATES | राज्यांमधील उच्च न्यायालये

कलमकलमांची तरतूद
कलम 214राज्यांसाठी उच्च न्यायालये.
कलम 215उच्च न्यायालये रेकॉर्ड न्यायालये असतील.
कलम 216उच्च न्यायालयांची घटना.
कलम 217उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाच्या पदावरील नियुक्ती आणि अटी.
कलम 218सर्वोच्च न्यायालयाशी संबंधित काही तरतुदी उच्च न्यायालयांना लाग
कलम 219उच्च न्यायालयांच्या न्यायाधीशांची शपथ किंवा प्रतिज्ञा.
कलम 220कायमस्वरूपी न्यायाधीश झाल्यानंतर सरावावर निर्बंध.
कलम 221न्यायाधीशांचे वेतन, इ.
कलम 222न्यायाधीशांची एका उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात बद
कलम 223कार्यवाहक सरन्यायाधीशांची नियुक्ती.
कलम 224अतिरिक्त आणि कार्यवाहक न्यायाधीशांची नियुक्ती.
कलम 224Aउच्च न्यायालयांच्या बैठकीत निवृत्त न्यायाधीशांची नियुक्ती.
कलम 225विद्यमान उच्च न्यायालयांचे अधिकार क्षेत्र.
कलम 226काही रिट जारी करण्याचा उच्च न्यायालयांचा अधिकार.
कलम 226A [रद्द केले..]
कलम 227उच्च न्यायालयाद्वारे सर्व न्यायालयांवर अधिक्षक अधिकार.
कलम 228काही प्रकरणांचे उच्च न्यायालयात हस्तांतरण.
कलम 228[रद्द केले.]
कलम 229अधिकारी आणि सेवक आणि उच्च न्यायालयांचा खर्च.
कलम 230उच्च न्यायालयांच्या अधिकारक्षेत्राचा केंद्रशासित प्रदेशांपर्यंत
कलम 231दोन किंवा अधिक राज्यांसाठी समान उच्च न्यायालयाची स्थापना.

भाग VII: पहिल्या अनुसूचीच्या भाग ब मधील राज्ये | CHAPTER VI : SUBORDINATE COURTS

कलमकलमांची तरतूद
कलम 233जिल्हा न्यायाधीशांची नियुक्ती.
कलम 233Aठराविक जिल्हा न्यायाधीशांच्या नियुक्त्या, आणि निकाल इ.चे प्रमाणीकरण.
कलम 234जिल्हा न्यायाधीशांव्यतिरिक्त इतर व्यक्तींची न्यायिक सेवेत भरती.
कलम 235अधीनस्थ न्यायालयांवर नियंत्रण.
कलम 236व्याख्या.
कलम 237या प्रकरणातील तरतुदींचा काही वर्ग किंवा दंडाधिकार्‍यांच्या वर्गांना लागू करणे.

भाग VII: पहिल्या अनुसूचीच्या भाग ब मधील राज्ये | PART VII: THE STATES IN PART B OF THE FIRST SCHEDULE

कलमकलमांची तरतूद
कलम 238 रद्द केले

भाग VIII: केंद्रशासित प्रदेश | PART VIII: THE UNION TERRITORIES

कलमकलमांची तरतूद
कलम 239केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रशासन.
कलम 239Aकाही केंद्रशासित प्रदेशांसाठी स्थानिक कायदेमंडळ किंवा मंत्री परिषद
कलम 239AAदिल्लीच्या संदर्भात विशेष तरतुदी.
कलम 239ABघटनात्मक यंत्रणा अयशस्वी झाल्यास तरतूद.
कलम 239Bविधिमंडळाच्या सुट्टीच्या वेळी अध्यादेश जारी करण्याचा प्रशासकाचा अधिकार
कलम 240काही केंद्रशासित प्रदेशांसाठी नियम बनवण्याचा राष्ट्रपतींचा अधिकार.
कलम 241केंद्रशासित प्रदेशांसाठी उच्च न्यायालये.
कलम 242[रद्द केले.]

भाग IX: पंचायती | PART IX: THE PANCHAYATS

कलमकलमांची तरतूद
कलम 243व्याख्या
कलम 243Aग्रामसभा
कलम 243Bपंचायतींची घटना.
कलम 243Cपंचायतींची रचना.
कलम 243Dजागांचे आरक्षण.
कलम 243Eपंचायतींचा कालावधी इ.
कलम 243Fसदस्यत्वासाठी अपात्रता.
कलम 243Gपंचायतींचे अधिकार, अधिकार आणि जबाबदाऱ्या.
कलम 243Hपंचायतींना कर लादण्याचे अधिकार आणि निधी.
कलम 243-Iआर्थिक स्थितीचे पुनरावलोकन करण्यासाठी वित्त आयोगाची रचना.
कलम 243Jपंचायतींच्या खात्यांचे लेखापरीक्षण.
कलम 243Kपंचायतींच्या निवडणुका.
कलम 243Lकेंद्रशासित प्रदेशांसाठी अर्ज.
कलम 243Mभाग काही विशिष्ट भागात लागू होणार नाही.
कलम 243Nविद्यमान कायदे आणि पंचायतींचे सातत्य.
कलम 243-Oनिवडणूक प्रकरणांमध्ये न्यायालयांच्या हस्तक्षेपासाठी बार.

भाग IXA: नगरपालिका | PART IXA: THE MUNICIPALITIES

कलमकलमांची तरतूद
कलम 243Pव्याख्या.
कलम 243Qनगरपालिकांची घटना.
कलम 243Rनगरपालिकांची रचना.
कलम 243Sप्रभाग समित्यांची रचना आणि रचना इ.
कलम 243Tजागांचे आरक्षण.
कलम 243Uनगरपालिकांचा कालावधी इ.
कलम 243Vसदस्यत्वासाठी अपात्रता.
कलम 243Wअधिकार, पालिकांचे अधिकार आणि जबाबदाऱ्या इ.
कलम 243Xनगरपालिकांद्वारे कर लादण्याचा अधिकार आणि निधी.
कलम 243वित्त आयोग.
कलम 243Zनगरपालिकांच्या खात्यांचे लेखापरीक्षण.
कलम 243ZAनगरपालिकांच्या निवडणुका.
कलम 243ZBकेंद्रशासित प्रदेशांसाठी अर्ज.
कलम 243ZCभाग काही विशिष्ट भागात लागू होणार नाही.
कलम 243ZDजिल्हा नियोजनासाठी समिती.
कलम 243ZEमहानगर नियोजनासाठी समिती.
कलम 243ZFविद्यमान कायदे आणि नगरपालिका चालू ठेवणे.
कलम 243ZGबार निवडणूक प्रकरणांमध्ये न्यायालयांच्या हस्तक्षेपासाठी.

भाग IXB: सहकारी संस्था | PART IXB: THE CO-OPERATIVE SOCIETIES

कलमकलमांची तरतूद
कलम 243Zव्याख्या
कलम 243ZIसहकारी संस्थांचा समावेश
कलम 243ZJमंडळाचे सदस्य आणि पदाधिकारी यांची संख्या आणि कार्यकाळ.
कलम 243ZKमंडळाच्या सदस्यांची निवडणूक.
कलम 243ZLमंडळाचे अतिक्रमण आणि निलंबन आणि अंतरिम व्यवस्थापन.
कलम 243ZMसहकारी संस्थांच्या खात्यांचे लेखापरीक्षण.
कलम 243ZNसर्वसाधारण सभेचे आयोजन.
कलम 243ZOमाहिती मिळविण्याचा सदस्याचा अधिकार,
कलम 243ZPपरतावा.
कलम 243ZQगुन्हे आणि दंड.
कलम 243ZRबहु-राज्य सहकारी संस्थांसाठी अर्ज.
कलम 243ZSकेंद्रशासित प्रदेशांसाठी अर्ज.
कलम 243ZTविद्यमान कायद्यांचे सातत्य.

भाग X: अनुसूचित आणि आदिवासी क्षेत्रे | PART X: THE SCHEDULED AND TRIBAL AREAS | All Kalam In Marathi PDF Download

कलमकलमांची तरतूद
कलम 244अनुसूचित क्षेत्रे आणि आदिवासी क्षेत्रांचे प्रशासन.
कलम 244Aआसाममधील काही आदिवासी भागांचा समावेश असलेल्या स्वायत्त राज्याची निर्मिती आणि त्यासाठी स्थानिक विधिमंडळ किंवा मंत्री परिषद किंवा दोन्हीची निर्मिती.

भाग XI: संघ आणि राज्यांमधील संबंध | PART XI: RELATIONS BETWEEN THE UNION AND THE STATES | All Kalam In Marathi PDF Download

CHAPTER I: LEGISLATIVE RELATIONS

Distribution of Legislative Powers | विधान शक्तींचे वितरण

कलमकलमांची तरतूद
कलम 245संसदेने आणि राज्यांच्या विधानमंडळांनी केलेल्या कायद्यांची व्याप्ती.
कलम 246संसदेने आणि राज्यांच्या विधानमंडळांनी केलेल्या कायद्यांचे विषय.
कलम 246Aवस्तू आणि सेवा कराच्या संदर्भात विशेष तरतूद.
कलम 247काही अतिरिक्त न्यायालये स्थापन करण्यासाठी संसदेचा अधिकार.
कलम 248कायद्याचे अवशिष्ट अधिकार.
कलम 249राष्ट्रीय हितासाठी राज्य सूचीतील एखाद्या प्रकरणाच्या संदर्भात कायदा करण्याचा संसदेचा अधिकार.
कलम 250आणीबाणीची घोषणा कार्यान्वित असल्यास राज्य सूचीतील कोणत्याही बाबीसंदर्भात कायदा करण्याचा संसदेचा अधिकार.
कलम 251कलम 249 आणि 250 अंतर्गत संसदेने बनवलेले कायदे आणि राज्यांच्या विधानमंडळांनी बनवलेले कायदे यात विसंगती.
कलम 252दोन किंवा अधिक राज्यांसाठी संमतीने कायदा करण्याचा आणि इतर कोणत्याही राज्याने असा कायदा स्वीकारण्याचा संसदेचा अधिकार.
कलम 253आंतरराष्ट्रीय करारांना प्रभावी करण्यासाठी कायदे.
कलम 254संसदेने बनवलेले कायदे आणि राज्यांच्या विधानमंडळांनी बनवलेले कायदे यात विसंगती.
कलम 255शिफारशींच्या आवश्यकता आणि मागील मंजूरी केवळ प्रक्रियेच्या बाबी म्हणून गणल्या जातील.

प्रकरण II : प्रशासकीय संबंध | CHAPTER II : ADMINISTRATIVE RELATIONS

कलमकलमांची तरतूद
कलम 256राज्ये आणि संघाचे बंधन.
कलम 257काही प्रकरणांमध्ये राज्यांवर केंद्राचे नियंत्रण.
कलम 257A[रद्द केले.]
कलम 258काही प्रकरणांमध्ये राज्यांना अधिकार इ. प्रदान करण्यासाठी संघाची
कलम 258Aसंघाकडे कार्ये सोपविण्याची राज्यांची शक्ती.
कलम 259[रद्द केले.]
कलम 260भारताबाहेरील प्रदेशांच्या संबंधात संघाचे अधिकार क्षेत्र.
कलम 261सार्वजनिक कृत्ये, रेकॉर्ड आणि न्यायालयीन कार्यवाही, राज्यांमधील समन्वय
कलम 262आंतरराज्यीय नद्या किंवा नदी खोऱ्यांच्या पाण्याशी संबंधित विवादांचे निर्णय.

भाग XII: वित्त, मालमत्ता, करार आणि सूट | PART XII: FINANCE, PROPERTY, CONTRACTS AND SUITS

CHAPTER I: FINANCE | वित्त

कलमकलमांची तरतूद
सामान्य
कलम 264व्याख्या.
कलम 265कायद्याच्या अधिकाराशिवाय कर लादले जाणार नाहीत.
कलम 266भारत आणि राज्यांचे एकत्रित निधी आणि सार्वजनिक खाती.
कलम 267आकस्मिकता निधी.
कलम 268युनियन द्वारे लादलेली पण राज्याने गोळा केलेली आणि विनियोजन केलेली कर्तव्ये.
कलम 268A[रद्द केले.]
कलम 269केंद्राने आकारलेले आणि गोळा केलेले पण राज्यांना दिलेले कर.
कलम 269Aआंतरराज्यीय व्यापार किंवा वाणिज्य दरम्यान वस्तू आणि सेवा कराची आकारणी आणि संकलन.
कलम 270केंद्र आणि राज्यांमध्ये कर लावले आणि वितरित केले.
कलम 271संघाच्या उद्देशांसाठी काही कर्तव्ये आणि करांवर अधिभार.
कलम 272[रद्द केले.]
कलम 273ताग आणि ताग उत्पादनांवरील निर्यात शुल्काच्या बदल्यात अनुदान.
कलम 274ज्या राज्यांमध्ये स्वारस्य आहे अशा कर आकारणीवर परिणाम करणाऱ्या विधेयकांसाठी राष्ट्रपतींची पूर्व शिफारस आवश्यक आहे.
कलम 275केंद्राकडून काही राज्यांना अनुदान.
कलम 276व्यवसाय, व्यापार, कॉलिंग आणि रोजगार यावर कर.
कलम 277बचत.
कलम 278[रद्द केले.]
कलम 279“निव्वळ उत्पन्न” ची गणना, इ.
कलम 279Aवस्तू आणि सेवा कर परिषद.
कलम 280वित्त आयोग.
कलम 281वित्त आयोगाच्या शिफारशी.
कलम 282संघ किंवा राज्य त्यांच्या महसुलातून टाळता येणारा खर्च.
कलम 283संचित निधी, आकस्मिक निधी आणि सार्वजनिक खात्यांमध्ये जमा केलेले पैसे यांचा ताबा इ.
कलम 284याचिकाकर्त्यांच्या ठेवी आणि लोकसेवक आणि न्यायालयांकडून मिळालेल्या इतर पैशांचा ताबा.
कलम 285राज्य कर आकारणीतून संघाच्या मालमत्तेची सूट.
कलम 286वस्तूंच्या विक्रीवर किंवा खरेदीवर कर लादण्याबाबत निर्बंध.
कलम 287विजेवरील करातून सूट.
कलम 288काही प्रकरणांमध्ये पाणी किंवा विजेच्या संदर्भात राज्यांकडून कर आकारणीतून सूट.
कलम 289केंद्रीय कर आकारणीतून राज्याच्या मालमत्तेची आणि उत्पन्नाची सूट.
कलम 290काही खर्च आणि पेन्शनच्या संदर्भात समायोजन.
कलम 290Aठराविक देवस्वोम फंडांना वार्षिक पेमेंट.
कलम 291[रद्द केले.]

CHAPTER II: BORROWING | कर्ज घेणे

कलम कलमांची तरतूद
कलम 292भारत सरकारकडून कर्ज घेणे.
कलम 293 राज्यांकडून कर्ज घेणे.

CHAPTER III: PROPERTY, CONTRACTS, RIGHTS, LIABILITIES, OBLIGATIONS AND SUITS | मालमत्ता, करार, अधिकार, दायित्वे, दायित्वे आणि सूट

कलमकलमांची तरतूद
कलम 294विशिष्ट प्रकरणांमध्ये मालमत्ता, मालमत्ता, अधिकार, दायित्वे आणि दायित्वांचे उत्तराधिकार.
कलम 295मालमत्ता, मालमत्ता, अधिकार, दायित्वे आणि इतर प्रकरणांमध्ये उत्तराधिकार.
कलम 296एस्केट किंवा लॅप्सद्वारे किंवा बोना व्हॅकांटीया म्हणून जमा होणारी मालमत्ता.
कलम 297प्रादेशिक पाण्याच्या किंवा महाद्वीपीय शेल्फमधील महत्त्वाच्या गोष्टी आणि युनियनमध्ये निहित
कलम 298व्यापार चालू ठेवण्याची शक्ती इ.
कलम 299करार.
कलम 300खटले आणि कार्यवाही.

CHAPTER IV: RIGHT TO PROPERTY

कलमकलमांची तरतूद
कलम 300Aकायद्याच्या अधिकाराशिवाय व्यक्तींना मालमत्तेपासून वंचित ठेवू नये.

भाग XIII: भारताच्या हद्दीत व्यापार, वाणिज्य आणि परस्परसंबंध | PART XIII: TRADE, COMMERCE AND INTERCOURSE WITHIN THE TERRITORY OF INDIA

कलमकलमांची तरतूद
कलम 301व्यापार, वाणिज्य आणि परस्परसंबंध स्वातंत्र्य.
कलम 302व्यापार, वाणिज्य आणि परस्परसंबंधांवर निर्बंध लादण्याचा संसदेचा अधिकार.
कलम 303व्यापार आणि वाणिज्य संदर्भात केंद्र आणि राज्यांच्या विधायी अधिकारांवर निर्बंध.
कलम 304राज्यांमधील व्यापार, वाणिज्य आणि परस्परसंबंधांवर निर्बंध.
कलम 305राज्याच्या मक्तेदारीसाठी विद्यमान कायदे आणि कायद्यांची बचत.
कलम 306[रद्द केले.]
कलम 307कलम 301 ते 304 ची उद्दिष्टे पार पाडण्यासाठी प्राधिकरणाची नियुक्ती.

भाग XIV: केंद्र आणि राज्यांच्या अंतर्गत सेवा | PART XIV: SERVICES UNDER THE UNION AND THE STATES

CHAPTER I: SERVICES

कलमकलमांची तरतूद
कलम 308व्याख्या.
कलम 309संघ किंवा राज्यामध्ये सेवा करणाऱ्या व्यक्तींची भरती आणि सेवेच्या अटी.
कलम 310संघ किंवा राज्याची सेवा करणाऱ्या व्यक्तींच्या पदाचा कार्यकाळ.
कलम 311संघ किंवा राज्यांतर्गत नागरी पदांवर नियुक्त केलेल्या व्यक्तींना बडतर्फ करणे, काढून टाकणे किंवा त्यांची श्रेणी कमी करणे.
कलम 312अखिल भारतीय सेवा.
कलम 312Aकाही सेवांच्या अधिकार्‍यांच्या सेवेच्या अटी बदलण्याचा किंवा रद्द करण्याचा संसदेचा अधिकार.
कलम 313संक्रमणकालीन तरतुदी.
कलम 314[रद्द केले.]

CHAPTER II: PUBLIC SERVICE COMMISSIONS | All Kalam In Marathi PDF Download

कलमकलमांची तरतूद
कलम 315संघ आणि राज्यांसाठी लोकसेवा आयोग.
कलम 316सदस्यांची नियुक्ती आणि पदाची मुदत.
कलम 317लोकसेवा आयोगाच्या सदस्याला काढून टाकणे आणि त्यांचे निलंबन.
कलम 318आयोगाच्या सदस्यांच्या आणि कर्मचार्‍यांच्या सेवेच्या अटींबाबत नियम बनविण्याचा अधिकार.
कलम 319आयोगाच्या सदस्यांनी असे सदस्य राहणे बंद केल्यावर पदे धारण करण्यावर प्रतिबंध.
कलम 320लोकसेवा आयोगाची कार्ये.
कलम 321लोकसेवा आयोगाच्या कार्याचा विस्तार करण्याचा अधिकार.
कलम 322लोकसेवा आयोगाचा खर्च.
कलम 323लोकसेवा आयोगाचे अहवाल.

भाग XIVA: न्यायाधिकरण | PART XIVA: TRIBUNALS

कलमकलमांची तरतूद
कलम 323Aप्रशासकीय न्यायाधिकरण.
कलम 323Bइतर प्रकरणांसाठी न्यायाधिकरण.

भाग XV: निवडणूक | PART XV: ELECTIONS

कलमकलमांची तरतूद
कलम 324निवडणुकीचे पर्यवेक्षण, दिशा आणि नियंत्रण निवडणूक आयोगाकडे असेल.
कलम 325कोणतीही व्यक्ती धर्म, वंश, जात किंवा लिंग या कारणास्तव विशेष मतदार यादीत समाविष्ट होण्यासाठी अपात्र किंवा दावा करू शकत नाही.
कलम 326लोकांच्या सभागृहाच्या आणि राज्यांच्या विधानसभेच्या निवडणुका प्रौढ मताधिकाराच्या आधारावर होतील.
कलम 327विधानमंडळाच्या निवडणुकांसंदर्भात तरतूद करण्याचा संसदेचा अधिकार.
कलम 328अशा विधानमंडळाच्या निवडणुकांच्या संदर्भात तरतूद करण्याचा राज्याच्या विधानमंडळाचा अधिकार.
कलम 329निवडणूक प्रकरणांमध्ये न्यायालयांच्या हस्तक्षेपास प्रतिबंध.
कलम 329A[रद्द केले.]

भाग XVI: विशिष्ट वर्गांशी संबंधित विशेष तरतुदी | PART XVI: SPECIAL PROVISIONS RELATING TO CERTAIN CLASSES

कलमकलमांची तरतूद
कलम 330लोकसभेत अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातीसाठी जागांचे आरक्षण.
कलम 331लोकांच्या सभागृहात अँग्लो-इंडियन समुदायाचे प्रतिनिधित्व.
कलम 332राज्यांच्या विधानसभांमध्ये अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींसाठी जागांचे आरक्षण.
कलम 333राज्यांच्या विधानसभेत अँग्लो-इंडियन समुदायाचे प्रतिनिधित्व.
कलम 334जागांचे आरक्षण आणि विशेष प्रतिनिधीत्व साठ वर्षांनंतर बंद होणार.
कलम 335सेवा आणि पदांवर अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींचे दावे.
कलम 336काही सेवांमध्ये अँग्लो-इंडियन समुदायासाठी विशेष तरतूद.
कलम 337अँग्लो-इंडियन समुदायाच्या फायद्यासाठी शैक्षणिक अनुदानाच्या संदर्भात विशेष तरतूद.
कलम 338अनुसूचित जातींसाठी राष्ट्रीय आयोग.
कलम 338Aअनुसूचित जमातींसाठी राष्ट्रीय आयोग.
कलम 338Aमागासवर्गीयांसाठी राष्ट्रीय आयोग.
कलम 339अनुसूचित क्षेत्रांचे प्रशासन आणि अनुसूचित जमातींचे कल्याण यावर संघाचे नियंत्रण.
कलम 340मागासवर्गीयांच्या परिस्थितीची चौकशी करण्यासाठी आयोगाची नियुक्ती.
कलम 341अनुसूचित जाती.
कलम 342अनुसूचित जमाती.
कलम 342Aसामाजिक आणि शैक्षणिकदृष्ट्या मागासवर्गीय.

भाग XVII: अधिकृत भाषा | PART XVII: OFFICIAL LANGUAGE

CHAPTER I: LANGUAGE OF THE UNION

कलमकलमांची तरतूद
कलम 343संघाची अधिकृत भाषा.
कलम 344आयोग आणि संसदीय समिती ऑफिशियल भाषेवर.

CHAPTER II: REGIONAL LANGUAGES

कलमकलमांची तरतूद
कलम 345राज्याची अधिकृत भाषा किंवा भाषा.
कलम 346एक राज्य आणि दुसरे किंवा राज्य आणि केंद्र यांच्यातील संवादासाठी अधिकृत भाषा.
कलम 347राज्याच्या लोकसंख्येच्या एका भागाद्वारे बोलल्या जाणार्‍या भाषेशी संबंधित विशेष तरतूद.

CHAPTER III: LANGUAGE OF THE SUPREME COURT, HIGH COURTS, ETC.

कलमकलमांची तरतूद
कलम 348सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालयांमध्ये आणि कायदे, विधेयके इत्यादींसाठी वापरायची भाषा.
कलम 349भाषेशी संबंधित काही कायदे लागू करण्यासाठी विशेष प्रक्रिया.

CHAPTER IV: SPECIAL DIRECTIVES

कलमकलमांची तरतूद
कलम 350तक्रारींचे निवारण करण्यासाठी सादरीकरणात वापरायची भाषा.
कलम 350Aप्राथमिक टप्प्यावर मातृभाषेतील शिक्षणाची सुविधा.
कलम 350B भाषिक अल्पसंख्याकांसाठी विशेष अधिकारी.
कलम 351हिंदी भाषेच्या विकासासाठी निर्देश.

भाग XVIII: आणीबाणीच्या तरतुदी | PART XVIII: EMERGENCY PROVISIONS

कलमकलमांची तरतूद
कलम 352आणीबाणीची घोषणा.
कलम 353आणीबाणीच्या घोषणेचा प्रभाव.
कलम 354आणीबाणीची घोषणा कार्यान्वित असताना महसूल वितरणाशी संबंधित तरतुदींचा वापर.
कलम 355बाह्य आक्रमण आणि अंतर्गत अशांतता यापासून राज्यांचे संरक्षण करणे हे संघाचे
कलम 356राज्यांमध्ये घटनात्मक यंत्रणा अयशस्वी झाल्यास तरतुदी.
कलम 357अनुच्छेद 356 अंतर्गत जारी केलेल्या घोषणेनुसार विधायी अधिकारांचा वापर.
कलम 358आपत्कालीन परिस्थितीत कलम 19 च्या तरतुदींचे निलंबन.
कलम359आणीबाणीच्या काळात भाग III द्वारे प्रदान केलेल्या अधिकारांच्या अंमलबजावणीचे निलंबन.
कलम 359A[रद्द केले.]
कलम 360आर्थिक आणीबाणीसाठी तरतुदी.

भाग XIX: विविध | PART XIX: MISCELLANEOUS

कलमकलमांची तरतूद
कलम 361राष्ट्रपती आणि राज्यपाल आणि राजप्रुखांचे संरक्षण.
कलम 361Aसंसद आणि राज्य विधानमंडळांच्या कार्यवाहीच्या प्रकाशनाचे संरक्षण.
कलम 361Bलाभदायक राजकीय पदावरील नियुक्तीसाठी अपात्रता.
कलम 362[रद्द केले.]
कलम 363काही करार, करार इत्यादींमुळे उद्भवलेल्या विवादांमध्ये न्यायालयांच्या हस्तक्षेपास प्रतिबंध.
कलम 363Aभारतीय राज्यांच्या राज्यकर्त्यांना मान्यता देणे आणि खाजगी पर्स रद्द करणे.
कलम 364प्रमुख बंदरे आणि एरोड्रोमसाठी विशेष तरतुदी.
कलम 365युनियनने दिलेल्या निर्देशांचे पालन करण्यात किंवा त्यांना लागू करण्यात अयशस्वी झाल्याचा परिणाम.
कलम 366व्याख्या (Definitions)
कलम 367Interpretation

भाग XX: घटना दुरुस्ती | PART XX: AMENDMENT OF THE CONSTITUTION | All Kalam In Marathi PDF Download

कलमकलमांची तरतूद
कलम 368संविधानात सुधारणा करण्याचा संसदेचा अधिकार आणि त्यासाठीची कार्यपद्धती.

भाग XXI: तात्पुरत्या, संक्रमणकालीन आणि विशेष तरतुदी | PART XXI: TEMPORARY, TRANSITIONAL AND SPECIAL PROVISIONS

कलमकलमांची तरतूद
कलम 369राज्य यादीतील काही बाबी समवर्ती यादीतील बाबी असल्याप्रमाणे कायदे करण्याचा संसदेला तात्पुरता अधिकार.
कलम 370जम्मू आणि काश्मीर राज्याच्या संदर्भात तात्पुरत्या तरतुदी.
कलम 371महाराष्ट्र आणि गुजरात राज्यांच्या संदर्भात विशेष तरतूद.
कलम 371Aनागालँड राज्याच्या संदर्भात विशेष तरतूद.
कलम 371Bआसाम राज्याच्या संदर्भात विशेष तरतूद.
कलम 371Cमणिपूर राज्याच्या संदर्भात विशेष तरतूद.
कलम 371Dआंध्र प्रदेश राज्याच्या संदर्भात विशेष तरतुदी.
कलम371Eआंध्र प्रदेशात केंद्रीय विद्यापीठाची स्थापना.
कलम371Fसिक्कीम राज्याच्या संदर्भात विशेष तरतुदी.
कलम 371Gमिझोराम राज्याच्या संदर्भात विशेष तरतूद.
कलम 371Hअरुणाचल प्रदेश राज्याच्या संदर्भात विशेष तरतूद.
कलम 371-II गोवा राज्याच्या संदर्भात विशेष तरतूद.
कलम371Jकर्नाटक राज्याच्या संदर्भात विशेष तरतूद.
कलम372विद्यमान कायद्यांची अंमलबजावणी आणि त्यांचे अनुकूलन.
कलम372Aकायद्याचे रुपांतर करण्याचा राष्ट्रपतींचा अधिकार.
कलम 373काही प्रकरणांमध्ये प्रतिबंधात्मक अटकेत असलेल्या व्यक्तींच्या संदर्भात आदेश देण्याचा राष्ट्रपतींचा अधिकार.
कलम 374फेडरल कोर्टाच्या न्यायाधीशांबद्दलच्या तरतुदी आणि फेडरल कोर्टात किंवा महामहिम परिषदेसमोर प्रलंबित असलेल्या कार्यवाही.
कलम 375न्यायालये, प्राधिकरणे आणि अधिकारी संविधानातील तरतुदींच्या अधीन राहून कार्यरत राहतील.
कलम 376उच्च न्यायालयांचे न्यायाधीश म्हणून तरतुदी.
कलम 377भारताचे नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक म्हणून तरतुदी.
कलम 378लोकसेवा आयोगाच्या तरतुदी.
कलम 378Aआंध्र प्रदेश विधानसभेच्या कालावधीसाठी विशेष तरतूद.
कलम 379-391[रद्द केले.]
कलम 392अडचणी दूर करण्याचा राष्ट्रपतींचा अधिकार.

भाग XXII: लहान शीर्षक, प्रारंभ, अधिकृत मजकूर हिंदीमध्ये आणि रद्द | PART XXII: SHORT TITLE, COMMENCEMENT, AUTHORITATIVE TEXT IN HINDI AND REPEALS

कलमकलमांची तरतूद
कलम 393लहान शीर्षक.
कलम 394प्रारंभ.
कलम 394Aहिंदी भाषेतील अधिकृत मजकूर.
कलम 395Repeals.

All Kalam In Marathi PDF Download | कलम 1 ते 395 मराठी PDF DOWNLOAD

All Kalam In Marathi PDF Download :- आपण ह्या आर्टिकल मध्ये भारतीय राज्यघटनेमधील सर्व कलम आणि त्यांची सविस्तर पणे माहिती जाणून घेतली आहे. अनेक जणांना अधिक माहिती साठी ही पीडीएफ मध्ये संपूर्ण माहिती अभ्यासासाठी पाहिजे असते. त्यामुळे त्यांच्यासाठी आम्ही अश्या लोकांना समजणे सोपे जावे आणि त्यांना संपूर्ण माहिती ही दुसऱ्यांना शेअर करता यावी म्हणून आम्ही All Kalam In Marathi PDF Download करण्यासाठी PDF देत आहोत. तुम्ही kalam 1 to 395 in marathi pdf आणि त्यांची संपूर्ण माहिती खालील डाउनलोड बटन वर क्लिक करून डाउनलोड करू शकतात.

Conclusion All Kalam In Marathi PDF Download

All Kalam In Marathi PDF Download:- आपण या पोस्ट मध्ये आपण भारतीय राज्यघटनेमधील ची सर्व माहिती सविस्तर बघितली आहे. आपण ह्या आर्टिकल मध्ये 307 kalam in marathi, 354 kalam in marathi, 323 kalam in marathi, 326 kalam in marathi, 504 kalam in marathi, 376 kalam in marathi, all kalam in marathi pdf download, 324 kalam in marathi, kalam 1 to 395 in marathi pdf आपण हे बघितले आहे. ज्या मध्ये तुम्ही कोणत्याही भरती ची तयारी किंवा कोणत्याही परीक्षेचा अभ्यास करण्यासाठी मदत करेन. यासाठीच या पोस्ट च्या नोट्स तुम्ही काढून घेऊ शकता किंवा त्याचा PDF डाउनलोड करू शकता जे तुम्हाला अभ्यास करताना फायदा चे ठरणार आहेत.

FAQ Frequently Asked Question For All Kalam In Marathi PDF Download

Q1. केंद्र आणि त्याचा प्रदेश साठी कोणती कलमे आहेत?

Ans:- केंद्र आणि त्याचा प्रदेश साठी कलम १ ते ४ मध्ये कलमे आहेत.

Q2. भारताच्या नागरिकतव साठी ची कलमे कोणती ?

Ans:- कलम ५ ते ११ मध्ये भारताच्या नागरिकत्व बदलाच्या कलमाची तरतूद आहे.

Q3. कलाम १२ ते ३५ मध्ये काय तरतूद आहे?

Ans:- कलम १२ ते ३५ हि कलमे मूलभूत अधिकाऱ्याशी संबंधीत आहेत.

Q4. निर्देशक तत्वांची कलमे कोणती ?

Ans:- निर्देशक तत्वाची तरतूद ३६ ते ५१ पर्यंत च्या कलमांमध्ये आहे.

Q5. कलम 51A मध्ये कशाची तरतूद आहे?

Ans:- कलम 51A मूलभूत कर्त्यव्य ची तरतूद दर्शवतो.

Q6. राज्यांसाठी कोणत्या कलमांमध्ये तरतुदी आहेत ?

Ans:- राज्यांसाठी कलम १५२ पासून २३७ पर्यंत विविध तरतुद केली आहेत.

Q7. कलम २३९ ते २४२ मध्ये काय आहे ?

Ans:- कलाम २३९ ते २४२ मध्ये केंद्रशाषित प्रदेशनासाठी विशेष तरतूद आहे.

Q8. पंचायती संबंधी ची कलमे कोणती ?

Ans:- २४३ २४३O ह्या मध्ये पंचायत निवडणूक तसेच कार्य यांची तरतूद आहे.

Q9. ५२ ते १५१ कलमे कशाशी संबंधित आहेत ?

Ans:- कलम ५२ ते १५१ संघाशी संबंधित आहेत.

Q10. नगरपालिकांची विशेष कलमे कोणती ?

Ans:- नगरपालिकांची कलम 243P-243ZG हि विशेष कलमे आहेत.

Q11. अनुसूचित जाती आणि आदिवासी क्षेत्रासाठी कलांची तरतूद कोणती ?

Ans:- अनुसूचित जाती आणि आदिवासी क्षेत्रासाठी कलम 244-244A मध तरतूद आहे.

Q12. संविधानाची दुरुस्ती दर्शवणारे कलम कोणते?

Ans:- संविधानाची दुरुस्ती दर्शवणारे कलम म्हणजेच कलम 368 होय.

Q13. 307 Kalam In Marathi

And:- कलम 301 ते 304 ची उद्दिष्टे पार पाडण्यासाठी प्राधिकरणाची नियुक्ती संसद कायद्याद्वारे कलम 301, 302, 303 आणि 304 चे उद्देश पूर्ण करण्यासाठी योग्य वाटेल अशा प्राधिकरणाची नियुक्ती करू शकते आणि अशा प्रकारे नियुक्त केलेल्या अधिकार्यांना प्रदान करू शकते. आणि आवश्यक वाटणारी अशी कर्तव्ये, संघ आणि राज्ये प्रकरण ह्या मध्ये येतात.

Mega Bharti

Study Material

Hall Ticket

Result

Social Media

Pages